Bioetyka i prawo medyczne — pytania z bazy LEK

Prawidłowa odpowiedź: E. Usiłowanie zabójstwa (art. 148 k.k.) figuruje w katalogu art. 240 § 1 k.k. — przepisu ustanawiającego powszechny prawny obowiązek denuncjacji. Kto ma wiarygodną wiadomość o karalnym przygotowaniu, usiłowaniu lub dokonaniu wymienionych tam czynów (m.in. zabójstwo, ciężki uszczerbek na zdrowiu, terroryzm, pozbawienie wolności, zgwałcenie kwalifikowane, wykorzystanie seksualne małoletniego <15 lat), obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić organ powołany do ścigania — zaniechanie samo stanowi przestępstwo.

Prawidłowa odpowiedź: D. Rozstrzygają trzy normy KEL: (1) życzeniu konsylium należy zadośćuczynić (wystąpienie pacjenta o dodatkową opinię traktuje się życzliwie, nie jako podważenie autorytetu); (2) konsylium jest z definicji gremium lekarskim — skład wyznacza kwalifikacja, nie życzenie; (3) KEL zakazuje współdziałania z osobami zajmującymi się leczeniem bez uprawnień (znachorstwo, metody niezweryfikowane naukowo).

Prawidłowa odpowiedź: E. W równoważnym systemie czasu pracy dobowy wymiar pracy może zostać przedłużony (stwierdzenie 1), a zasadniczy okres rozliczeniowy wynosi 1 miesiąc (stwierdzenie 4). W podmiotach leczniczych przedłużona norma dobowa może sięgać 12 godzin, przy zachowaniu przeciętnego tygodniowego czasu pracy (37 godz. 55 min) w danym okresie rozliczeniowym.

Prawidłowa odpowiedź: C. Kazus odwzorowuje stan faktyczny sprawy R.R. przeciwko Polsce (ETPC 2011). Pacjentka miała twarde wskazania medyczne — urodzenie dziecka z chorobą genetyczną sytuuje kolejną ciążę w grupie podwyższonego ryzyka. Przy wskazaniach odmowa skierowania narusza prawa pacjenta: prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających aktualnej wiedzy medycznej (art. 6 u.p.p.), prawo do informacji o stanie zdrowia własnym i płodu (art. 9 u.p.p.), oraz obowiązki lekarza odmawiającego świadczenia z art. 38 u.z.l. Klauzula sumienia (art. 39 u.z.l.) nie obejmuje diagnostyki.

Prawidłowa odpowiedź: A. Art. 38 u.z.l. godzi wolność zawodową lekarza z bezpieczeństwem chorego przez cztery bezpieczniki: odstąpienie tylko poza przypadkami niecierpiącymi zwłoki (granica bezwzględna z art. 30 — obowiązek pomocy jest niewyłączalny w stanach zagrożenia życia); dostatecznie wczesne uprzedzenie pacjenta; wskazanie realnych możliwości uzyskania świadczenia u innego lekarza; a lekarz zatrudniony dodatkowo potrzebuje poważnych powodów oraz zgody przełożonego.

Prawidłowa odpowiedź: C (3 miesięcy). Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń wyznacza zakres podmiotowy obowiązku szczepień kryterium czasu pobytu, nie obywatelstwa: obowiązkowi podlegają osoby przebywające na terytorium RP dłużej niż 3 miesiące. Wyjątkiem są szczepienia poekspozycyjne, które obowiązują każdego niezależnie od długości pobytu (wścieklizna po pogryzieniu, tężec po zranieniu).

Prawidłowa odpowiedź: A. Lekarz wystawia kartę zgonu przede wszystkim na podstawie osobiście wykonanych badań i ustaleń (1). Wyjątkowo, gdy przeprowadzono badanie pośmiertne (np. sekcję), kartę zgonu można wystawić na podstawie dokumentacji tego badania wykonanego przez innego lekarza (2).

Prawidłowa odpowiedź: E. Gdy lekarz bada pacjenta lub udziela mu świadczeń bez zgody (pacjent nie może jej wyrazić), ustawa nakłada dwa obowiązki: w miarę możliwości skonsultować decyzję z innym lekarzem oraz odnotować podjęte czynności i okoliczności w dokumentacji medycznej. Dotyczy to sytuacji wymagającej niezwłocznej pomocy, gdy nie ma możliwości porozumienia się z przedstawicielem ustawowym lub opiekunem faktycznym.

Prawidłowa odpowiedź: B. Wykaz chorób i grup objętych obowiązkiem szczepień określa rozporządzenie Ministra Zdrowia (akt normatywny, stabilny), natomiast Program Szczepień Ochronnych na dany rok — dokument operacyjny: szczegółowy kalendarz z terminami podania dawek, schematami — ogłasza Główny Inspektor Sanitarny w formie komunikatu, publikowanego w dzienniku urzędowym MZ, do 31 października roku poprzedzającego realizację.

Prawidłowa odpowiedź: E (wszystkie wymienione). Art. 42 u.z.l. zawiera liberalny katalog odbiorców: przedstawiciel ustawowy pacjenta (1), osoba upoważniona przez pacjenta wskazana z imienia i nazwiska (2), oraz — kluczowe — osoba trzecia bez szczegółowego określenia tożsamości, jeżeli pacjent złożył takie oświadczenie (3; odnotowywane w dokumentacji medycznej). Punkty 4 i 5 przenoszą ten sam katalog na wydruk informacyjny recepty elektronicznej.