Pediatria na LEK — 387 pytań: rozwój, szczepienia, choroby
387 pytań z pediatrii to 12,6% bazy LEK. Co pyta komisja: rozwój, szczepienia PSO 2026, choroby zakaźne, ratunek pediatryczny.
Redakcja kursnalek
Pediatria to trzecia co do wielkości dziedzina na LEK — 387 pytań w bazie CEM (12,6%). Na egzaminie 29 pytań z 200 dotyczy pediatrii (liczba ustalona w rozporządzeniu). Zakres szeroki: od noworodka do nastolatka, od rozwoju przez szczepienia do nagłych stanów.
Rozkład tematyczny
Główne obszary pytań (kolejność od najczęściej do najrzadziej w bazie CEM; CEM nie publikuje oficjalnego podziału per subdziedzina):
- Choroby wieku dziecięcego (zakaźne, oddechowe)
- Szczepienia i profilaktyka
- Rozwój i żywienie
- Ratunek pediatryczny i IT
- Alergologia pediatryczna
- Endokrynologia pediatryczna
- Neurologia pediatryczna
- Kardiologia pediatryczna
- Nefrologia / hematologia pediatryczna
Choroby wieku dziecięcego
Najszersza kategoria. Komisja pyta o:
Choroby zakaźne wieku dziecięcego
- Odra — typowe objawy (plamki Koplika), powikłania (SSPE, zapalenie mózgu)
- Różyczka — ryzyko dla ciąży matki
- Świnka — powikłania (zapalenie jąder, meningitis)
- Ospa wietrzna — leczenie, zapobieganie (immunoglobulina VZV)
- Krztusiec — przebieg trzyfazowy, leczenie, dawka Tdap w ciąży
- Płonica — język truskawkowy, antybiotykoterapia
- Choroby wysypkowe — różnicowanie
- Zapalenie opon mózgowych bakteryjne vs wirusowe
Choroby układu oddechowego dzieci
- Zapalenie krtani — krup podgłośniowy (fałszywy krup, laryngitis subglottica), ostre zapalenie nagłośni (epiglottitis — obecnie bardzo rzadkie dzięki szczepieniom Hib)
- Zapalenie oskrzeli, oskrzelików (RSV u niemowląt)
- Zapalenia płuc dziecięce — pneumokokowe, Mycoplasma
- Astma dziecięca — ocena kontroli i leczenie wg GINA (aktualne zalecenia)
- Mukowiscydoza — screening noworodków, objawy, leczenie
Choroby żołądkowo-jelitowe
- Ostra biegunka infekcyjna — nawadnianie doustne (DPN — doustny płyn nawadniający, ORS wg WHO), kiedy antybiotyk
- Celiakia — testy przesiewowe (anty-tTG, anty-EMA), biopsja
- Nietolerancja laktozy
- Choroby zapalne jelit u dzieci
Szczepienia
Najgęstsza kategoria pod kątem punktowym. Komisja pyta o:
Program Szczepień Ochronnych na 2026 rok (szczepienia obowiązkowe)
Tabela poniżej jest uproszczona i opiera się na Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego z 31 października 2025 r. w sprawie PSO na rok 2026 (Dz. Urz. Min. Zdr. poz. 85) — wariant ze szczepionkami skojarzonymi 5w1 lub osobnymi. Wiążący jest zawsze oficjalny komunikat.
| Wiek | Szczepionki |
|---|---|
| 1. doba (do wypisu ze szpitala) | BCG (gruźlica) + WZW B (1. dawka; można przesunąć na ok. 7.–8. tydzień, gdy matka ma w aktualnej ciąży anty-HBs > 100 U/l) |
| 2. mies. | rotawirusy (1. dawka, od 6. tyg.) + WZW B (2.) + DTP (1.) + Hib (1.) + PCV (1.) |
| 4. mies. | rotawirusy (2.) + DTP (2.) + Hib (2.) + PCV (2.) + IPV (1.) |
| 5.–6. mies. | rotawirusy (3. dawka — tylko przy szczepionce 3-dawkowej) |
| 6. mies. | DTP (3.) + Hib (3.) + IPV (2.) |
| 7. mies. | WZW B (3.) |
| 13.–15. mies. | MMR (odra-świnka-różyczka, 1. dawka) + PCV (3. dawka) |
| 16.–18. mies. | DTP (4.) + Hib (4.) + IPV (3.) |
| 6. r.ż. | DTaP (1. przypomnienie) + IPV + MMR (2. dawka) |
| 14. r.ż. | Tdap (zredukowane dawki błonicy i krztuśca) — 2. przypomnienie |
| 19. r.ż. | Td (błonica, tężec) — 3. przypomnienie |
Ważne w PSO 2026:
- Dostępne są też warianty ze szczepionką 6w1 (DTaP-IPV-Hib-HBV), do 2. r.ż.: schemat 3+1 (2., 4., 5.–6. mies. i 16.–18. mies.) lub 2+1 (2., 3.–4. mies. i 12. mies.). Szczepienie PCV zostaje w schemacie 2+1: dawki w 2. i 4. mies. oraz przypominająca w 2. r.ż.
- Rotawirusy: schemat 2- lub 3-dawkowy zależnie od szczepionki; pierwsza dawka od ukończenia 6. tygodnia życia, optymalnie przed ukończeniem 12. tygodnia.
- Przebycie odry, świnki lub różyczki nie jest przeciwwskazaniem do MMR; o terminie szczepienia decyduje lekarz.
- W obowiązkowym kalendarzu 2026 nie ma dawki WZW B w 10. r.ż. — cykl WZW B kończy się w 1. roku życia (w wariancie 6w1 w ramach szczepionki skojarzonej).
Szczepienia zalecane (nieobowiązkowe, ale rekomendowane)
- HPV — PSO 2026 zaleca szczepienie od ukończenia 9. do ukończenia 14. r.ż. w schemacie 2-dawkowym, od 15. r.ż. w schemacie 3-dawkowym; bezpłatny program obejmuje dziewczęta i chłopców od 9. do ukończenia 14. r.ż. (start 1 czerwca 2023 r. dla 12–13 lat, od 1 września 2024 r. szerzej)
- Grypa — co roku, od 6. miesiąca życia (zdrowe dzieci do 18. r.ż., zwłaszcza do 5. r.ż.; dzieci z grup ryzyka)
- Meningokoki — grupy ryzyka
- Ospa wietrzna — zalecana osobom, które nie chorowały i nie były wcześniej szczepione
Uwaga: Rotawirus jest w kalendarzu obowiązkowych szczepień od 1 stycznia 2021 r. (dla dzieci urodzonych po 31 grudnia 2020 r.), a nie tylko zalecanych.
Przeciwwskazania do szczepień
- Prawdziwe: anafilaksja po poprzedniej dawce lub na składnik szczepionki; w przypadku szczepionek żywych dodatkowo ciężki niedobór odporności i ciąża
- Odroczenie (czasowe): umiarkowana lub ciężka choroba ostra z gorączką — szczepienie po ustąpieniu choroby
- Fałszywe (nie są przeciwwskazaniem): lekka infekcja bez gorączki, antybiotykoterapia, stabilna choroba przewlekła, karmienie piersią, wcześniactwo
Pytanie typu „które z poniższych jest przeciwwskazaniem do szczepienia MMR?” to klasyczny typ pytania egzaminacyjnego.
Rozwój i żywienie
Rozwój fizjologiczny
- Noworodek — odruchy pierwotne (ssanie, Moro, chwytny), wygasanie
- 3 mies. — unoszenie główki, uśmiech społeczny
- 6 mies. — siadanie z podporą, pierwsze zęby
- 9 mies. — raczkowanie, chwyt pęsetkowy
- 12 mies. — pierwsze kroki, pierwsze słowa
- 18 mies. — chodzenie, 10–20 słów
- 24 mies. — bieganie, zdania 2–3 słów
- 2–3 lata — stopniowa kontrola zwieraczy
- 3 lata — mówi zdaniami, zrozumiała dla otoczenia
- 4 lata — rysunki, rozpoznawanie kolorów
Karmienie piersią
- Zalecenie: wyłącznie karmienie piersią do 6. miesiąca
- Wprowadzanie pokarmów uzupełniających od 6. miesiąca
- Kontynuacja karmienia do min. 2. roku życia (WHO)
- Przeciwwskazania bezwzględne: HIV matki (w PL), klasyczna galaktozemia u dziecka
- Aktywna gruźlica matki nie jest przeciwwskazaniem bezwzględnym — to czasowe rozdzielenie, w tym czasie dziecko może otrzymywać odciągnięty pokarm (CDC: powrót do karmienia po ok. 2 tygodniach skutecznego leczenia, gdy matka nie jest już zakaźna)
Mleka modyfikowane
- Mleko początkowe (1): 0–6 mies., gdy dziecko nie jest karmione piersią
- Mleko następne (2): 6–12 mies.
- Mleko dla dzieci >12 mies. — już mleko krowie (po roku)
- Mleka specjalne — hipoalergiczne (hydrolizaty), bezlaktozowe, antyrefluksowe, dla wcześniaków
Normy wzrostu / masy
- Siatki centylowe WHO i polskie (OLA, OLAF)
- Niskorosłość — wysokość < −2 SD (poniżej 3. centyla)
- Nadwaga i otyłość dziecięca — wg siatek centylowych BMI; progi zależą od użytych siatek (w polskich siatkach OLAF: nadwaga od 85.–90. centyla, otyłość od 95.–97. centyla), a WHO posługuje się odchyleniami standardowymi
Ratunek pediatryczny
BLS u dziecka
- Dziecko (1 r.ż. – pokwitanie, wg ERC 2021): 15:2 u ratowników przeszkolonych w BLS pediatrycznym, 30:2 u laików/przeszkolonych tylko w BLS dorosłych; poprzedzone 5 oddechami ratowniczymi. Wytyczne ERC 2025 zostały opublikowane — szczegóły (np. technika uciskania, AED) sprawdź w ich pełnym tekście
- Niemowlę (<1 r.ż.): ucisk 2 palcami (1 ratownik) lub techniką 2 kciuków (2 ratowników), głębokość ok. 1/3 wymiaru przednio-tylnego klatki (~4 cm)
- AED: stosuje się także u niemowląt; u niemowląt i dzieci poniżej 8. r.ż., jeśli to możliwe, użyj AED z pediatryczną przystawką zmniejszającą energię, a jeśli jest niedostępna — standardowego AED (wg ERC 2021)
Nagłe stany pediatryczne
- Odwodnienie — stopnie (łagodne/średnie/ciężkie), nawadnianie
- Hipoglikemia noworodkowa — glukoza ok. 45 mg/dl lub mniej (najczęściej przyjmowany próg; progi różnią się zależnie od wytycznych, wieku i objawów)
- Śmierć łóżeczkowa (SIDS) — profilaktyka: na plecach, bez poduszki, bez przegrzewania
- Niedrożność dróg oddechowych — manewr Heimlicha u dzieci >1 r.ż.
Zespół wstrząśniętego dziecka
- Objawy: krwawienia podtwardówkowe, wylewy do siatkówki, złamania
- Zgłoszenie obowiązkowe do organów ścigania
- Postępowanie zabezpieczające dziecko
Co się powtarza na każdym egzaminie
- Program Szczepień Ochronnych — wiek pierwszej dawki konkretnej szczepionki
- Odra — kiedy wysypka, powikłania
- Krztusiec — profilaktyka cocooning (szczepienia opiekunów)
- Zapalenie oskrzelików u niemowląt (RSV)
- Celiakia — testy
- Nawadnianie w ostrej biegunce (nawadnianie doustne vs dożylne)
- Noworodkowy przesiew — polski program obejmuje według Ministerstwa Zdrowia (2025) ok. 30 chorób, a kolejne są w fazie pilotażu (m.in. wrodzona niedoczynność tarczycy, fenyloketonuria, mukowiscydoza, SMA; sprawdzaj aktualny wykaz IMiD)
- Astma dziecięca — podstawowa klasyfikacja i leki
- BLS u dziecka — głębokość i częstotliwość ucisku
- Zasady wprowadzania pokarmów uzupełniających
Strategia nauki
Miesiąc 1
Pełny przegląd 387 pytań — ok. 15 pytań dziennie przez 26 dni. Każdy błąd zapisujesz z konkretnym kontekstem („zapomniałem, że przeciwko RSV jest nirsewimab u niemowląt grupy ryzyka”).
Miesiąc 2
Program Szczepień — przerobienie na wyrywki, na pamięć. To jedna z najgęstszych punktowo kategorii w pediatrii — każda luka boli, każda uczciwie wyuczona wartość to bezpieczne punkty.
Miesiąc 3
Pełne symulacje egzaminu, w tym bloki pediatryczne. Celuj w 80%+ trafień z puli pediatrycznej (29 pytań z 200 wg Rozporządzenia Dz.U. 2025 poz. 1132).
Co dalej
Baza pytań z pediatrii — 10 reprezentatywnych pytań bez logowania, pokazują poziom i typ pytań. Pełne 387 pytań + analityka per subdyscyplina — po założeniu konta z kodem LEK-2027 (−10%).
Najczęściej zadawane pytania
Ile pytań z pediatrii jest na LEK?
W bazie CEM 387 pytań — trzecia co do wielkości dziedzina po chorobach wewnętrznych (585) i położnictwie i ginekologii (487). Na faktycznym egzaminie LEK (200 pytań) pediatria pokrywa zazwyczaj 29 pytań z 200, czyli co siódme pytanie.
Czy warto uczyć się ze Szczeklika Pediatrii?
Na liście piśmiennictwa CEM dla pediatrii nie ma „Szczeklika Pediatrii”. Obowiązkowe są: T. Lissauer, W. Carroll, „Pediatria” (Edra, wyd. VI 2023, red. wyd. pol. Jackowska, Wrotek); P. Albrecht (red.), „Pediatria – poradnik kliniczny” (Elsevier, wyd. II pol. 2021); A. Dobrzańska, Ł. Obrycki, P. Socha (red.), „Pediatria w praktyce lekarza POZ” (Media-Press 2022) oraz aktualny Program Szczepień Ochronnych (materiał online). Czytanie wszystkiego od deski do deski zajmie kilkaset godzin, więc lepsza strategia to zacząć od pytań z bazy CEM, a podręcznik otwierać przy pytaniach, w których się mylisz. Szczepienia sprawdzaj zawsze w aktualnym PSO.
Jak ułożone są pytania o szczepienia na LEK?
Szczepienia to jeden z najczęstszych tematów w pediatrii. Komisja pyta o: aktualny Program Szczepień Ochronnych PSO, przeciwwskazania, odczyny poszczepienne, szczepienia zalecane (grupy ryzyka), schematy szczepień uzupełniających dla osób z opóźnionym kalendarzem, szczepienia dorosłych.
Czy pediatria LEK różni się od pediatrii na studiach?
Egzamin kładzie większy nacisk na praktyczne postępowanie i ratunek niż typowe egzaminy studenckie, które były teoretyczne. Większość pytań ma formę kazusu: dziecko w konkretnym wieku z konkretnymi objawami — co dalej? Mniej suchych definicji, więcej decyzji terapeutycznych i algorytmów.
Rozwiąż egzamin próbny z bazy CEM
Darmowy test z oficjalnymi pytaniami CEM — 200 pytań z sesji Wiosna 2026. Wynik od razu, po każdym pytaniu widzisz poprawną odpowiedź.